Top surgery

Less is More

Een van mijn eerste herinneringen aan het krijgen van borsten is het gevoel dat er op dat moment een keuze voor mij werd gemaakt. Vanaf nu ben ik vrouw, probeer ik vrouw te zijn – wat dat ook mag betekenen. Elke keer als ik een vrouwelijkere kant van mezelf uitprobeerde, in kleding of gedrag, voelde dat vreemd. Ik ging gauw weer terug naar de esthetiek waarin ik mij comfortabel voelde.

Maar die borsten waren er. Het voelde alsof ze in een continue staat van verraad waren, door iedereen te laten zien wat ik was, maar niet kon of wilde zijn: vrouw. Ze gaven mij telkens het gevoel dat ik dingen moest doen om mee te gaan met wat ze over mij vertelden. Het voelde alsof ze geen onderdeel van mijn eigen lichaam waren; de grens van mijn lijf hield ergens op, voor mijn borsten begonnen. Toch werd ik dagelijks eraan herinnerd dat ze daar zaten. In de spiegel, of als ik ergens langs liep en ze er tegen aan kwamen, of als ik “moest” rennen. In al die momenten dacht ik steeds weer: Jullie gaan er ooit eens af. Zonder daar verder dieper over na te denken.

Deze gedachte gaf mij rust. Het zorgde ervoor dat ik het lang volhield voordat ik deze stap zette. Achteraf denk ik dat ik tot dat moment nooit stabiel genoeg was, noch duidelijkheid genoeg had, om die beslissing te maken. Er spelen overigens vele factoren mee. Je hoort continu om je heen hoe mensen ontevreden zijn over hun uiterlijk, specifiek hun borsten. Hoe ik mij voelde was misschien net iets erger, maar blijkbaar was het een redelijk normale gedachte om niet tevreden te zijn. Waarom zou je zoveel pijn en moeite ondergaan als je verder toch wel aardig gelukkig bent?

Doordat ik mijn hele leven al zo bewust was dat ik geen borsten wilde, ging het moment van de beslissing snel. Het kwam erop neer dat ik weer eens met een vriendin praatte over mijn wens en zij zei: “Waarom doe je het niet gewoon?” Ja, waarom deed ik het eigenlijk niet gewoon? Ik had nog nooit onderzocht wat de mogelijkheden waren of welke stappen ik moest nemen voor een top surgery (borstverwijderende operatie).

Dit leidde tot enkele maanden onderzoek op officiële sites, maar ook de algoritmes op sociale media kregen al snel mijn interesse door. Steeds meer transmasc-content kwam voorbij, wat mij liet zien wat de mogelijkheden waren en wat mij deed nadenken over wat het zou betekenen voor mijn identiteit na top surgery. Ik ontdekte al snel dat het idee om een vrouw te zijn zonder borsten mij nog meer angst aanjoeg dan een vrouw zijn met borsten. Die borsten hadden mij altijd verraden, maar als ze er niet waren, zou er gevoelsmatig nog meer nadruk komen te liggen op het feit dat ‘een vrouw, zonder borsten ben’. Ik voelde aan alles dat, dat niet was wie ik kon zijn. Het beginnen om na te denken over wat de haat voor mijn borsten betekende en waar deze vandaan kwam, leidde tot de realisatie dat ik trans ben.

Praktisch vooronderzoek

Nu zo’n besluit is genomen, waar begin je? Gelukkig is er tegenwoordig veel informatie online. Het werd mij al snel duidelijk dat er verschillende plekken zijn waar je, je kunt inschrijven op een wachtlijst, en dat die wachttijden vaak lang zijn. Ook is het verplicht om eerst een diagnose te krijgen voordat verdere stappen kunnen worden genomen. Voor mijn huisarts was dit allemaal nieuw, maar gelukkig was zij behulpzaam en meedenkend. Ze heeft mij via een doorverwijzing bij de juiste plekken op de wachtlijst gezet.

Dit zijn de wachtlijsten van een aantal grotere ziekenhuizen die alle aspecten van transgenderzorg aanbieden (begeleiding, diagnostiek, hormonen en operaties; je kunt natuurlijk zelf kiezen waar je behoefte aan hebt). Behalve deze afdelingen in ziekenhuizen, zijn er ook samenwerkingsverbanden tussen organisaties. Zo zijn er verschillende GGZ organisaties waar je terecht kan voor een diagnose en begeleiding, die samen werken met de organisaties die hormoonbehandeling of operaties doen. Ik besloot mij overal in te schrijven om vervolgens te zien waar ik als eerste terecht kon. Via-via kwam ik terecht bij Transgenderzorg Utrecht, vanwaar ik een verwijzing kreeg naar Gender Clinics voor de top surgery. De tijd van eerste gesprek tot operatie bleek uiteindelijk iets minder dan een jaar te duren, wat voor transzorg snel is.

Toch lijkt de tijd lang als je moet wachten. Tijdens deze periode heb ik de knop om kunnen zetten en bedacht dat ik in ieder geval de tijd kon nemen om zo gezond mogelijk de operatie in te gaan. Stoppen met roken, sporten en gezond eten waren de dingen waar ik mij aan kon vasthouden. Ze gaven mij het gevoel dat ik vooruitgang boekte, terwijl de tijd eigenlijk stil leek te staan. Elke dag was ik bezig met het moment dat zou komen: top surgery. Geen moment heb ik twijfels gevoeld of bang geweest dat ik niet blij zou zijn met het resultaat. Natuurlijk ben je er van bewust dat er dingen fout kunnen gaan en je niet alles zelf onder controle hebt. Toch zou voor mij elke uitkomst betekenen dat, mijn gevoel en mijn lijf eindelijk één konden zijn. Deze beslissing had ik al lang geleden genomen; nu was alleen het moment aangebroken om er daadwerkelijk naar te handelen.

De dag van de operatie

Eindelijk was het zo ver. De dag van de operatie brak aan. Ik vond het spannend, natuurlijk, want je weet niet precies wat je te wachten staat en hoopt dat alles goed verloopt. Maar vooral was ik enthousiast. Hier had ik al die tijd op gewacht en over nagedacht. Nu was het moment aangebroken dat zich in mijn hoofd al vaak had afgespeeld.

Toen ik aankwam op de locatie kon ik eigenlijk gelijk door. Met de woorden ‘ze zitten al op je te wachten’ werd ik een kamer in geleidt. Kleren uit, papieren jas en ‘ziekenhuissokken’ aan, en op een bed gaan liggen. Alle voorbereidingen werden getroffen en ik werd de operatiekamer in gereden. Nu ik erover nadenk, ongeveer een jaar later, weet ik het eigenlijk niet meer zeker. Misschien ben ik wel gelopen en zelf op de operatietafel gaan liggen. Dat, dat wazig is zal wel aan de anesthesie liggen. Ik was zo weg en zo weer wakker; in totaal heeft het iets minder dan anderhalf uur geduurd. Ik weet dat ik wakker werd met het gevoel dat ik het koud had, merkte ik dat ik mijn sokken niet meer aanhad. Toen ik de verpleegster vroeg of ze mij die aan wilde trekken, antwoordde ze iets wat deed vermoeden dat ik daarvoor al had gevraagd om ze uit te doen. Dat kon ik mijzelf niet herinneren; voor mijn gevoel was ik net wakker.

Kort nadat ik van de uitslaapkamer op de zaal kwam te liggen, kwam de chirurg een check doen. De compressiebinder die over mijn borst zat mocht even open. Ik weet nog dat ik alleen maar kon denken: Gauw kijken! Van tevoren had ik er al vaker over gesproken hoe het zou zijn om voor het eerst je borst te zien zonder borsten. Ik vroeg mij af of het raar of vreemd zou voelen, of dat mijn brein ze misschien toch zou missen. Het enige wat ik voelde op het moment dat ik het zag, was: Hé, ik zie eruit zoals ik mij al voelde. Ik voelde me goed, wazig maar goed. Ik werd ook goed verzorgd; binnen een paar uur had ik al drie koppen koffie op en opeens was het tijd om te gaan slapen. Ik wil niet zeggen dat het door de koffie kwam, maar slapen zat er voor mij die nacht niet in. Gelukkig kon ik de volgende ochtend al worden opgehaald om naar huis te gaan. Om lekker in mijn eigen omgeving bij te slapen.

Eén van de belangrijkste regels is dat je je armen niet mag optillen, maar toen mijn moeder kwam aangelopen, was ik wild aan het zwaaien. Dat was nog even wennen, maar ik was vrolijk en voelde mij heerlijk.

Toch wel even herstellen

Ik ben iemand die zich niet snel verveelt. Dus zelfs al moet ik een paar weken op bed verblijven, vermaak ik mij nog. Verder voelde ik mij heel goed, ik heb maar twee dagen pijnstilling genomen. De eerste vier weken moest ik de compressiebinder dragen. Dat was in het begin spannend om los te maken, als ik weer aan iemand wilde laten zien hoe het resultaat was, maar ook dat deed ik graag. Ik voelde mij gelijk trots op mijn nieuwe borst. In het begin had ik best wat hulp nodig, omdat je, je armen niet mag optillen en ook niet meer dan één kilo mag tillen. Gelukkig heb ik genoeg mensen om mij heen die tijd wilden vrijmaken om voor mij te zorgen en mij te helpen met alles wat ik nodig had. Het was een fijn gevoel om te merken dat iedereen zo betrokken was en dit met mij mee wilde leven.

Vanaf de eerste dag maakte ik al kleine wandelingen. Hierdoor voelde ik echt dat ik nog flink moest herstellen. De eerste paar dagen kwam ik niet verder dan een paar honderd meter en dan moest ik alweer terug. Heel snel ging dat beter, maar het heeft echt wel een tijdje geduurd voordat ik kon lopen zonder na te denken om op tijd weer terug te gaan. Mijn hoofd was nog wazig (van de anesthesie) en ik sliep ook overdag elke keer nog een paar uur. Eén keer per dag mocht de compressiebinder af en dan kon ik heerlijk in mijn blote borst genieten van dat moment. Het voelde elke keer weer bevrijdend.

Het kleine, grote geluk

De bh’s konden weg, dat ging met een grote lach en weinig moeite. Wel gebeurt het nog af en toe dat ik ‘s ochtends in een flits denk dat ik iets vergeten ben te doen op het moment dat ik mijn shirt aan trek. Dat is toch de jarenlange gewoonte die niet in één keer weg is (niet zoals de 1,2 kilo die ik direct na de operatie lichter was). En dan de realisatie: ik hoef nooit meer bh’s te kopen. Het lijken misschien kleine dingen, maar dit zijn de verschillen tussen ongemak en je comfortabel voelen in het dagelijks leven.

Na de herstelperiode (eerste vier weken met compressie binder) heb ik thuis gelijk heerlijk genoten van rond te lopen zonder shirt. Het eerste jaar mag je nog niet in de zon, om te zorgen dat de littekens goed kunnen genezen, maar ik weet nog goed de eerste keer dat ik ging wandelen in het bos zonder shirt. Beschut onder de bomen, gewoon om even te voelen hoe het was. Het voelde wel een beetje bloot om eerlijk te zijn, maar ook vrij en gelukkig. De wind langs mijn borst was een prettig gevoel en dat smaakte zeker naar meer voor de komende zomer.

Ik vind het nu heerlijk om met mijn hand over mijn borst te gaan en dat doe ik dus ook vaak. Het is net alsof ik het inhalen van al die tijd dat ik heb vermeden om mijzelf daar aan te raken. Niet perse alleen in intieme momenten, maar ook in de simpele momenten waar je wat over jezelf zegt en daarbij als non-verbale communicatie je hand op je borst legt. Laatst betrapte ik mijzelf erop dat ik over mijn borst aan het aaien was terwijl ik met een collega stond te praten. Ik moest lachen en vroeg mij af of dat normaal was.

Waar ik eerst elke dag, als ik werd herinnerd aan het feit dat ik borsten had, een kleine teleurstelling door mij heen voelde schieten, voel ik nu letterlijk elke dag een stroom van geluk op de momenten dat ik me realiseer dat ik nu enkel een borst heb. Als ik mijn weerspiegeling zie dan kijk ik even en zeg ik tegen mijzelf Thanks Rems. Bedankt dat je het jezelf hebt gegund om deze stap te nemen. Beste keuze ever.